Szymanowski Quartet

Dinsdag 07 mei 2013

SZYMANOWSKI QUARTET

Soms geeft de programma-opbouw van een concert, los van verklanking en uitvoering aanleiding tot autonome gedachtenspinsels. Zoals bij het concert door het Szymanowski Quartet. Je zult Szymanowksi Quartet heten en twee werken van Szymanowski op het programma zetten. Dat moet iets te betekenen hebben, zeker als je het ene vóór pauze afzet tegen een strijkkwartet van Haydn, en het andere na de pauze tegen een van de Razoemowski kwartetten van Beethoven. Hier wordt vanuit contrasten een nadere belichting van het werk van Szymanowski gegeven, een pleidooi misschien zelfs.

Laat ik de spanning er even inhouden en beginnen met de voor strijkkwartet bewerkte koralen van poolse rennaissance componist Szamotuly. Interessant voor degenen die denken dat de renaissance zich vooral in onze en Italiaanse contreien heeft afgespeeld. Een in beginsel strak opgezet werk, waar, door de violen heen, de schalmeien nog steeds hoorbaar zijn. Voor modern strijkkwartet bewerkt wint een dergelijk werk uiteraard aan kleur en warmte, zoals ook de Kunst der Fuge door strijkkwartet glans en indringendheid krijgt. Maar dit was geen Bach! Daar was het uiteindelijk niet spannend genoeg voor.

Daarna kwam Szymanowski zelf met zijn tweede strijkkwartet. Bij de eerste streken dacht ik dat ze per ongeluk Ravel of Debussy op de lessenaar hadden gezet. Sferisch, contrastrijk, soms verwijlend en wegzwevend, afgewisseld met korte heftigheden. Een beetje epigonistisch zou ik zeggen. Het scherzando daarentegen was een sterk stuk: martiaal, gebeiteld, op eigen kracht werkend. En met veel overtuiging gebracht. Deze muziek ligt hen wel. Vandaar waarschijnlijk ook de naam van het gezelschap.

Haydn was, zoals te verwachten, heel andere koek! Opus 20,nr 5. Classicistisch, aesthetisch, vakmanschappelijk gedegen, maar niet zonder (beheerste) emoties. Gedurfd na Szymanowski! Een rijk, harmonieus, volwassen kwartet, met een echte fuga als uitsmijter. Die Haydn verstond zijn metier!

Na de pauze een Nocturne en Tarantella van Szymanowski. Een andere Szymanowski wel te verstaan. Een rasmuzikant die, los van het moderne idioom, de volksmuziek ontdekt. Virtuoze muziek met veel Spielfreude gebracht. Dansant, zonder veel cultureel vernis, van binnenuit gebracht. Mooi werk, dat zich geen betere presentatie kan wensen dan hier gegeven werd.

En tenslotte Beethoven. De winnaar van de avond zou ik zeggen. Razoemowski: een echte Beethoven. Lange muzikale bogen. Grote autonomie voor de verschillende partijen, maar binnen het ensemble ook vol vragen en wedervragen : geen muziek "van A naar B"om het zo uit te drukken. En hoe gebracht! Letterlijk op het randje van hun stoelen gezeten, geconcentreerd, spannend. Een compliment apart voor de cellist die pizzicato spelend het andante muzikaal de hemel in droeg. En dan van het hele ensemble een zinderende finale tot slot. Prachtig! Een waardig besluit van een mooi seizoen.

Voor 2013-2014 loopt het storm. Ben er op tijd bij!

Gery van Veldhoven