Fazil Say

Woensdag 1 maart 2017

FAZIL SAY PIANO EN NICOLAS ALTSTAEDT CELLO

    Programma:

    Debussy (1862-1918)
    Cellosonate in d mineur (1915)
  • - Prologue
  • - Sérénade
  • - Final

  • Say (1970) Cellosonate ´Four Cities´ (2012)
  • - Sivas
  • - Hopa
  • - Ankara
  • - Bodrum

  • Janácek (1854-1928) Pohádka (‘A Tale’) voor cello en piano (1924)
  • - Con moto
  • - Con moto
  • - Allegro

  • Shostakovich (1906-1975) Cellosonate in d mineur op. 40 (1934)
  • - Allegro ma non troppo
  • - Allegro
  • - Largo
  • - Allegro

De concerten van Kamermuziek Souvenir zijn altijd de moeite waard, maar sommige concerten zijn toch nog mooier dan vele andere. Het concert van deze avond was zo'n concert. Allereerst vanwege het repertoire. Maar ook vanwege de buitengewoon goede musici. Ze spelen met een perfecte techniek, heel virtuoos, maar ook heel verzorgd, subtiel en gebalanceerd. En ze spelen ontzettend goed samen. Het plezier en de bevlogenheid spat ervan af. Het kan bijna niet anders of ze spelen al lang vaak en graag met elkaar samen.

Door omstandigheden was ik helaas te laat om Debussy helemaal te horen. Hier moet ik afgaan op Wouter Smits, die mij in de pauze bijgepraat heeft. Gelukkig was er ook een CD te koop waarop Fazil Say en Nicolas Altstaedt precies dezelfde stukken hebben opgenomen.

Bij Debussy viel mij vooral het verzorgde en subtiele spel op. Dat subtiele spel leverde prachtige klankkleuren op, in het begin opgebouwd met klassieke majeur en mineur akkoorden, later met meer impressionistische samenklanken. Aan de ene kant mooi zacht en transparant gespeeld, aan de andere kant toch ook met veel contrast. Ook een zeer mooie frasering.

Het eerste deel begint met een passage in het hoge bereik van de cello. Later volgen ook juist lage passages. Aan het einde van het eerste deel komt die hoge passage weer terug, en, heel zacht, een laag D groot akkoord. In het eerste deel zit ook een prachtige passage met parallelle akkoorden in de pianopartij, en een repeterend motiefje in de cello. In het tweede deel vooral heel veel pizzicato voor de cello. Veel korte motiefjes, erg ritmisch en een beetje jazzy. Het derde deel van de sonate is heel virtuoos, luchtig en levendig. Ook hier weer opvallend hoge passages voor de cello. Het werd heel mooi gespeeld.

Heel bijzonder was ook de compositie Four Cities van Fazil Say. Vier delen, elk genoemd naar een stad in Anatolië. Zeer toegankelijke muziek, mede dankzij de fantastische uitvoering.

Het eerste deel was poëtisch, mysterieus, geheimzinnig en melancholiek. Op het einde van het eerste deel een imitatie van een saz en een fluit. Het tweede deel was een meeslepende snelle dans. Het werd ontzettend snel en virtuoos gespeeld, met een geweldig gevoel voor ritme. Het werd fenomenaal goed gespeeld. In het derde deel vielen vooral de laag dreunende bassen op, met soms korte passages en soms langere melodieuze lijnen in de cello. Het was spannend en geheimzinnig, met prachtige klankkleuren. Na drie delen met vooral veel oosterse sfeer, was het vierde deel ineens een grote verrassing: westerse, jazzy muziek in de bars van het toeristische Bodrum. Veel swing op een snelle bouncy bas, met een freestyle chaotisch einde. Prachtig.

Deze beleving werd nog versterkt door het aan de muzikale sfeer aangepaste lichtplan. De Concertzaal was wederom uitverkocht, wat vooral te danken was aan de verrassende aanwezigheid van bijna 150 Turkse bezoekers. Tijdens de fenomenale sonate “Four Cities” konden zij hun enthousiasme niet tot het einde van het stuk in toom houden. Zelden heb ik ook de trouwe abonnees van de Souvenir-concertserie in de voorste rijen van de zaal zo enthousiast gezien: al vóór de pauze was er een door hen ingezette staande ovatie. Na afloop van het concert werd lang geapplaudisseerd zodat de beide musici drie keer naar het podium terugkeerden. Helaas bleef een toegift uit. Maar dat maakten de heren goed tijdens de signeersessie na afloop van het concert. Dat was een schouwspel apart. Voor deze gelegenheid was de Tilburgse platenzaak Sounds gevraagd om in de Foyer een stand in te richten voor de verkoop van de nieuwe cd “Four Cities” met daarop alle composities die tijdens het concert werden gespeeld. De cd’s gingen weg als warme broodjes. Onze Turkse landgenoten verdrongen zich om de cd te laten signeren en met hun held op de foto te gaan. Twee kleine meiden van 8 en 9 jaar hadden zelfs een kleurige tekening voor Fazil Say gemaakt en hebben deze aan hun idool overhandigd. Kom daar maar eens om bij een concert met alleen maar Hollanders…

Na de pauze werd een sonate van Janácek gespeeld. Drie korte delen.

Het eerste deel is, ondanks het "con moto", overwegend rustig, zeer lyrisch en dromerig. Bijna contemplatief. Ook hier weer al die prachtige klankkleuren. In het tweede deel wordt de sfeer drukker, intenser, en donkerder. De sfeer in het derde deel is licht en opgewekt. Vanavond werd deze sonate vrij vlot gespeeld. Mede daardoor was het geheel ook niet zo zwaarmoedig. Smaken verschillen natuurlijk, maar ik was er wel blij mee.

Als laatste kregen we de cellosonate van Shostakovich te horen. Wat mij betreft een van de mooiste stukken van Shostakovich. Een prachtige sonate, met een mooi rustig eerste deel, overwegend lieflijk en teer, met maar enkele donkere schaduwen. Gevolgd door het tweede deel, een snelle, wervelende dans. Met veel energie, zo op het eerste gehoor licht en luchtig. Of is hier wellicht sprake van ironie? Het derde, langzame deel heeft een beklemmende, ijzige sfeer, en roept voor mij beelden van eenzaamheid op. Het vierde deel was vrolijk, speels, vol contrasten, zeer kleurrijk, zowel in de cello- als in de pianopartij.

We hebben kunnen genieten van een heel mooi programma, met drie klassieke werken uit de 20e eeuw en een prachtige compositie uit de 21e eeuw. En toch zo toegankelijk. Deels door de invloed van volksmuziek. Maar toch vooral door de fantastische uitvoering.

Wouter van der Meiden